Breaking News
पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै दुधपोखरी सामुदायिक होम स्टे


विनासकारी भूकम्पले क्षतिग्रस्त लमजुङ जिल्लाको दुधपोखरी गाँउ पालीका यातायातको दृष्टिले अत्यन्त ग्रामीण भेगमा रहेको पुर्वी भागमा अवस्थित यस दुधपोखरी सामुदायिक होमस्टे पर्यटकको गन्तब्य स्थल बनेको छ। लमजुङ जिल्लाको दुधपोखरी गाँउ पालीका भुम्लिचोक गाँउको २५घरमा होमस्टे व्यवस्थापन गरियको छ। दैनिक १५ जना को हाराहारीमा स्वदेशी तथा विदेशी घुम्न आउने गरेको होमस्टे सन्चालीका तथा समाजसेवी तुलसी गुरुङले बताउनुभयो।एक दिनमा २५ जना सम्म ब्यबस्थापन गर्न सकिने क्षमता रहेको गुरुङले बताउनुभयो। होमस्टे मा अर्गानिक खानाको परिकारको साथै स्थानीय खसी, कुखुराको मासु , सिस्नोको खोले,कोदाको ढिडो खुवाउने गरियको छ। पछिल्ला दिनहरूमा होमस्टेमा बस्न आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक हरू आउन थालेका छन्। त्यस्तै यस ठाउँको प्रचार प्रसारका साथै आया आर्जन को माध्यम बन्न पुग्दा स्थानीय बासी आकर्षित भयका छन्।
गुरुङ जातिको बस्ती रहेको उक्त ठाउँ मा स्थानीयको कला संस्कृति परम्परा संस्कृति लाई जोगाउने प्रवधन गर्ने खालका कला संस्कृति देख्न सकिन्छ

  साथ साथै माले खोला साततले झरना, करिब १९००मिटर अग्लो देउराली डाँडा बाट सुर्यदय उदायको हिमाली दृश्यावलोकनका साथै गोरखा जिल्लाका विभिन्न भागहरू एकसाथ अबलोकन गर्न सकिने भयकोले यो नै पर्यटकको लागि प्रमुख आकर्षण बन्न पुगेको छ।

बागलुङदेखि पोखरा विद्युतीय माइक्रोबस सञ्चालन

बागलुङदेखि पोखराका लागि विद्युतीय माइक्रोबस सेवामा ल्याइएको छ । धौलागिरि गण्डकी यातायात सेवा प्राली बागलुङले आजदेखि इलेक्ट्रिक बस सेवा सञ्चालनमा ल्याएको हो ।

सुरुआती चरणमा दुई बस सञ्चालनमा ल्याएको समितिका अध्यक्ष उमेश केसीले बताउनुभयो । विद्युतीय सवारीसाधनको बढ्दो माग र प्रयोग हुन थालेपछि प्रालीले पहिलो पटक बागलुङदेखि पोखराका लागि विद्युतीय माइक्रोबस सञ्चालनमा ल्याइएको उहाँको भनाइ छ । रु एक करोड १० लाख लागतमा इलेक्ट्रिक बस सेवा सञ्चालन गरिएको अध्यक्ष केसी बताउनुहुन्छ । एउटा गाडीको मूल्य रु ५५ लाख रहेको उहाँको भनाइ छ ।

‘इलेक्ट्रिक’ बस सेवा सञ्चालनमा ल्याइएसँगै वातावरण प्रदूषणमा कमी आउने, इन्धनमा लाग्ने खर्च नहुने र नेपालमै उत्पादित विद्युत्को प्रयोग हुने उहाँ बताउनुहुन्छ । यसले यात्रुलाई पनि सहज यात्रा गर्न टेवा पुग्ने अध्यक्ष केसीले बताउनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो, “प्रविधिको विकाससँगै अहिले विश्वमा धेरै प्रकारका सवारीसाधन सञ्चालनमा आएका छन्, हामीहरुले पहिलो पटक पोखरा–बागलुङ विद्युतीय माइक्रोबस सेवा सञ्चालन गरेका छौँ, सुरुआती चरणमा दुई बसबाट सेवा सुुरु गरिएको छ, एउटा बागलुङबाट छुट्छ र अर्को पोखराबाट छुट्छ, यसले यात्रुलाई सहजता हुने अपेक्षा गरेका छौँ, पेट्रोल र डिजेलबाट चल्ने गाडीले जस्तो धुवाँ फाल्दैन त्यसले गर्दा पर्यावरण सफा राख्न मद्दत पु¥याउँछ, पेट्रोल र डिजेलमा खर्च हुने पैसासमेत जोगिनेछ, चार्जिङका लागि पनि व्यवस्थापन भइरहेको छ ।”

हाललाई बागलुङदेखि पोखरासम्मका लागि रु चार सय ५० भाडादर निर्धारण गरिएको छ । बस उपल्लाचौरमा रहेको बागलुङ बसपार्कदेखि छुट्नेछ । अध्यक्ष केसीले विद्युतीय बस निर्धारित समयमै छुट्ने र गन्तव्यमा पुग्ने बताउनुभयो । जिल्लामा अधिकांश सवारीसाधन छुट्ने र गन्तव्यसम्म पुग्ने समयको निश्चित नहुँदा कैयौँ यात्रुले सास्ती भोग्ने गरेको जनाउँदै उहाँले त्यो अवस्था पनि अन्त्य गर्न सघाउ पुग्ने बताउनुभयो ।

बागलुङ नगरपालिकाका प्रमुख वसन्तकुमार श्रेष्ठले विद्युतीय बसको सेवा शुभारम्भ गर्नुभएको थियो । उहाँले समयानुकूल हरेक क्षेत्रमा परिवर्तन हुन जरुरी रहेको भन्दै धौलागिरि यातायात सेवा प्रालीले पहिलो पटक यो सेवा विस्तार गरेकामा धन्यवाद दिनुभयो ।

एमाले कास्कीको अधिवेशनको तयारी पुरा

अधिवेशनकोा सम्पूर्ण तयारी पुरा भएको एमाले कास्कीले शुक्रबार पोखरामा पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गरी जानकारी दिएको छ । ११ गतेसम्म चल्ने अधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयन समेत गर्ने छ । अधिवेशनमा कास्की जिल्लाका ७२ वटा वडा, जनसंगठन, सल्लाहकार परिषद्, तिन इलाका कमिटीका शाखा कमिटी, सल्लाहकार कमिटी र आयोजक कमिटीबाट गरी ९३५ जना प्रतिनिधिको सहभागिता रहने एमाले कास्कीका अध्यक्ष एवं अधिवेशन मुल समारोह संयोजक मनबहादुर गुुरुङले जानकारी दिए । उनका अनुसार प्रतिनिधि चयनमा महिला, जनजाति, दलित र अन्य समुदायको उचित प्रतिनिधित्व गराउँदै समावेशी सहभागितामा यथेष्ट ध्यान दिइएको समेत बताए ।

अधिवेशन उद्घाटन समारोहलाई भव्य र सभ्य बनाउन जिल्ला कमिटी, महानगर, पालिका, ईलाका, वडा, जनवर्गीय संगठनलाई परिचालन गरिएको उनले बताए । अधिवेशनलाई ऐतिहासिक र सफल बनाउनका लागि जिल्ला कमिटी अध्यक्ष . मनबहादुर गुरूङको अध्यक्षतामा मूल व्यवस्थापन कमिटी गठन गरिएको छ । उक्त कमिटीमा जिल्ला कमिटीका सदस्यहरु सबै, जिल्ला लेखा कमिटी, पालिका÷ईलाका कमिटीका अध्यक्षहरु रहेको एमाले कास्कीका उपसचिव एवं प्रचार प्रसार उपसमितिका संयोजक दर्शन लामाले बताए ।


अधिवेशनमा प्रस्तुत गरिने राजनीतिक प्रतिवेदन लेखनका लागि अध्यक्ष मनबबहादुर गुुरुङको संयोजकत्वमा तेजनारायण अधिकारी, हिराकुमारी गिरी, भेषराज बराल,ऋषिराम लामिछाने, श्रीराम पोखरेल, डिलु पौडेल र प्रमिला बराल सदस्य रहेका छन् भने संगठनात्मक प्रतिवेदन लेखनका लागि संयोजकमा सचिव बैनबहादुर अधिकारी क्षेत्री तथा सदस्यहरूमा आरपी शर्मा, विजया सुवेदी, बलराम पौडेल, झपट रानाभाट, बालाकृष्ण शर्मा, खेमराज सापकोटा, प्रकाश गुरूङ, खगराज आचार्यलाई जिम्मेवारी दिइएको छ ।


यस्तै, आर्थिक प्रतिवेदन लेखनका लागि कोष तथा वित्त व्यवस्थापन विभागका प्रमुख चिरञ्जीवी पोखरेललाई संयोजक र सदस्यहरु जिल्ला लेखा समितिका अध्यक्ष निर्मल खत्री,ज्ञानबहादुर कार्की, सीबी सुवेदी, सूर्यबहादुर जिसी, बिलबहादुर भुजेल, निर्मला पौडेल अधिकारीलाई जिम्मेवारी तोकिएको छ ।


अधिवेशनलाई सुव्यवस्थित बनाउनका लागि विभिन्न उपसमितिहरू समेत गठन गरिएको छ । स्वयंसेवक उपसमिति संयोजक तेजनारायण अधिकारी र सदस्यहरुमा कर्णबहादुर गुरूङ, ओम सुवेदी, पसबहादुर बास्तोला, शिवप्रसाद अधिकारी, हरिबोल गौतम, प्रमिला बराल, खेमराज आचार्य, श्रीधर पौडेल, विष्णुकुमार गुरूङ, विक्रम रायमाझी, पूर्णबहादुर गुरुङ, रेशमकुमार नेपाली, सीता बिक, सोमनाथ पौडेल, कमला केसी, संगीता सुवेदी झलक पोखरेल, दामोदर घिमिरे, बमबहादुर बिक, नवीन गिरी रहेका छन् ।

यस्तै प्रतिनिधि व्यवस्थापन संयोजकमा बैनबहादुर अधिकारी क्षेत्री र सदस्यहरुमा हिराकुमारी गिरी, आरपी शर्मा, विजया सुवेदी, सुरेन्द्र गुरूङ, चिरञ्जीवी पोखरेल, विष्णुबहादुर केसी, सन्तुदेवी सुवेदी, बैनबहादुर गुरूङ, राधिका शाही योगी, दानबहादुर बानियाँ रहेका छन् भने प्रचार प्रसार संयोजकमा दर्शन लामा र सदस्यहरुमा झपट रानाभाट, एकराज गिरी, दुर्गा भण्डारी, विवेक त्रिपाठी, संगीता सुवेदी, सुरेन्द्रमान सिंह भण्डारी, मेनुका श्रेष्ठ, श्रीराम पोखरेल, आर.एन. शर्मा, लालसिंह विश्वकर्मा (घताने), उषा बरुवाल, रामकृष्ण जिसी र जुमबहादुर परियार रहेका छन् ।

यता जनपरिचालन तथा अनुगमन संयोजकमा नवराज ओझा र सदस्यहरुमा सुवर्ण श्रेष्ठ, दीपक घिमिरे, गणेश पाख्रिन, हरिबहादुर बराल, प्रकाश पौडेल, तीर्थराज अधिकारी, रणबहादुर थापा, केशवशरण पौडेल, मोहन सुवेदी, कमलबहादुर थापा, विष्णुमाया पौडेल, सन्तोष गुरूङ (उमरबहादुर), चुडामणि अधिकारी, कमला गुरूङ, सुशीला आचार्य, किसान सुनार, ईन्दिरा आचार्य, अमृता बाँस्तोला, पम्फा पहारी, शोभा पौडेल, दामोदर शर्मा रिमाल, दीननाथ सुवेदी, नारायणदत्त अधिकारी, सरीता कुमाल, लीलाबहादुर जिसी, प्रेम जलारी, रेशम नेपाली, पार्वती बाँस्तोला, मेनुका श्रेष्ठ, झलक बराल, रामु गुरूङ, तारा सेवा, तीलकुमारी थापा, शान्ति पाध्याय, आशा नेपाली रहेका छन् भने अतिथि सत्कार संयोजकमा हिराकुमारी गिरी र सदस्यहरुमा सन्तुदेवी सुवेदी, शोभा पहारी, गीतादेवी विश्वकर्मा, राधिका शाही योगी रहेका छन् ।

अधिवेशनको मञ्च व्यवस्थापन संयोजकमा आरपी खनाल, सदस्यहरुमा ओमप्रसाद गौचन, सुवर्ण श्रेष्ठ, सन्तुदेवी सुवेदी, दीपक घिमिरे, दिननाथ सुवेदी, परशुराम बराल, गोपी तुलाचन, रमेश रानाभाट, कुलबहादुर रानाभाट, शारदाकुमारी पराजुली, नन्दलाल अधिकारी, झलक बराल, ईमानराज पौडेल, सुवास ढुंगाना, लक्ष्मीप्रसाद सुवेदी रहेका छन् भने खाना खाजा व्यवस्थापन संयोजकमा चिरञ्जीवी पोखरेल र सदस्यहरुमा विष्णु केसी, दामु अधिकारी, परशुराम बराल, चुडामणि बराल, रणबहादुर थापा, बालाकृष्ण शर्मा, आशिर्वाद सुवेदी, नन्दलाल अधिकारी, हरि लम्साल, पसबहादुर बास्तोला, ईमानराज पौडेल, सुवास ढुंगाना रहेका छन् ।

यस्तै सांस्कृतिक व्यवस्थापन संयोजकमा सुरेन्द्र गुरूङ र सदस्यहरुमा केशवशरण पौडेल, राममाया विश्वकर्मा, अस्मिता परियार, यमबहादुर गुरूङ, किसन परियार रहेका छन् भने आवास व्यवस्थापन संयोजक कृष्णप्रसाद न्यौपाने र सदस्यहरु विष्णु केसी, उज्ज्वल खत्री तथा स्वास्थ्य व्यवस्थापन संयोजकमा छममाया पुन र सदस्यमा विष्णुप्रसाद भण्डारी, चिरञ्जीवी शर्मा, दिनेश खड्का, विनिता दाहाल रहेका छन् ।

बागबानी अनुसन्धान केन्द्र, मालेपाटनबाट विकसित प्रविधिहरु

बागबानी अनुसन्धान केन्द्र, मालेपाटन वि.स. २०१८ सालमा भारतीय सहयोग नियोगबाट स्थापना भएको हो । शुरुवातमा यसलाई सुन्तालाजात फलफुल अनुसन्धान केन्द्रको रुपमा स्थापना गरिएको  थियो । नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषदको गठन पश्चात गण्डकी प्रदेशमा केन्द्रलाई बागवानी विषयमा  अनुसन्धान एवं विकास गर्ने उद्देश्यसाथ संचालन गरिएको छ ।

     हाल केन्द्रले संचालन गरिरहेको विषयगत कार्य क्षेत्रहरु

  • तरकारी वालीमा अध्ययन अनुसन्धान
  • आलु अनुसन्धान
  • फलफूलमा अध्ययन अनुसन्धान
  • कफीमा अध्ययन अनुसन्धान
  • श्रोत बीउ उत्पादन

केन्द्र भित्र गरिएका अनुसन्धानलाई कृषकको सहभागितामा वाह्य अनुसन्धान स्थलमा पुन प्रमाणिकरण गरि कृषकलाई सिफारिश गर्ने कार्य केन्द्रको महत्वपुर्ण कार्य हो । यी कार्यहरु वाह्य अनुसन्धान स्थलबाट कृषकहरुको सहभागिता गर्ने गरिन्छ । वाह्य अनुसन्धान स्थल अनुसन्धान, प्रसार र कृषक विच सहकार्य एक उपयुक्त स्थान हो जहां कृषकहरुले आफु अनुकुलका कृषि प्रविधि उत्पादन र प्रमाणिकरणमा आफ्नै संलग्नतामा गर्न सक्छन् । हाल यस केन्द्र अन्तरगत निम्न स्थानहरुमा वाह्य अनुसन्धान स्थलहरु संचालित छन् ।

  • पोखरा-१६,अर्मला, कास्की
  • गल्याङ-३, टकुन्चौर, स्याङजा्

यस केन्द्रलेविकास गरेका प्रविधीहरु

  • हिउँदेसिमीको जात विकास

हालसालै बागवानी अनुसन्धान केन्द्र, मालेपाटनले २ वटा लहरे प्रकृतिका जात विकास तथा सिफारिस गरेको छ ।

मालेपाटन हिउँदे सिमी -१: लहरे प्रकृतिको मध्यम किसिमको खुला सेचन हुने जात हो ।कोसाको लम्बाई ९-११ से.मि. तथा चौडाई ४ से.मि. हुन्छ ।कोसा फराकिलो किसिमको, हरियो रङ्ग को हुन्छ। बीउ खैरो रङ्गको विचमा सेतो धर्सो हुन्छ ।११० देखि १२० दिनमा ५० प्रतिशत फुल फुल्ने, सेतो रङको फूल, बीउ रोपेको १४०-१५० दिनमा बाली लिन सकिन्छ ।४ महिनाको उत्पादन अवधि, १०-१२ पटक सम्म कोसा टिप्न सकिने ।प्रति हेक्टर  २५-३० टन ताजा हरियो कोसा उत्पादन हुन्छ ।सिन्दुरे रोग प्रतिरोधी तथा लाही किराको प्रकोप कम हुन्छ ।गण्डकी, लुम्बिनी, मधेश र कर्णाली प्रदेशका समुन्द्री सतह देखि १२५० मिटर उचाई सम्मका भूभागहरुमा लगाउन सकिने ।

मालेपाटन हिउँदे सिमी -२: लहरे प्रकृतिको मध्यम किसिमको खुला सेचन हुने जात हो ।कोसाको लम्बाई ५.५ से.मि. तथा चौडाई १.५ से.मि. हुन्छ ।कोसा हल्का च्याप्टो किसिमको, प्याजी रङ्ग, केराउको कोसा जस्तो हुन्छ।बीउ कालो खैरो रङ्गको, विचमा सेतो धर्सो हुन्छ ।१०० देखि ११० दिनमा ५० प्रतिशत फुल फुल्ने, प्याजी रङको फूल, बीउ रोपेको १३५-१४५ दिनमा बाली लिन सकिन्छ ।४ महिनाको उत्पादन अवधि, १२-१५ पटक सम्म कोसा टिप्न सकिने ।प्रति हेक्टर १५-२० टन ताजा कोसा उत्पादन हुन्छ ।गण्डकी, लुम्बिनी, मधेश र कर्णाली प्रदेशका समुन्द्री सतह देखि १२५० मिटर उचाई सम्मका भूभागहरुमालगाउन सकिने।

   
मालेपाटन हिउँदे सिमी-१मालेपाटन हिउँदे सिमी-२
  • रायो सागको जात विकास

यो खुला सेचित अगौटे जात हो, पात गाढा हरियो, हरियो डाँठ र पातमा वैजनी रङ्का नसा हुन्छन् ।  पातको तह (Leaflamina) अर्ध चन्द्राकार हुँदै माथी तिर दोब्रिएको र पातको टुप्पो सिधा परेको हुन्छ । पात नरम र किनारा हल्का दाँती परेको हुन्छ । पहेलो रङ्को फुल, ६ वटा पुंकेसर, एउटा स्त्रिकेशर, पूर्ण फुल, परसेचित स्वभाव भएपनि यसमा प्रशस्त स्वयं सेचन हुन्छ । सुक्नु पुर्व कोसाको रङ्ग हरियो तथा सिधा आकारको हुन्छ । बीउको आकार गोलो तथा रङ्ग खैरो रातो हुन्छ । हजार दाना बीउको तौल १.३९ ग्राम सम्म हुन्छ ।

ताजा तरकारी खानको लागि बेमौसमी उत्पादनको सन्दर्भमा जसलाई जरासँगै उखेलेर बजार लगिन्छ, बीउ छरेको ३५-४० दिनमा तयार हुन्छ । हिउँद महिनामा हरियो पात उत्पादनको लागि बेर्ना रोपेको ३०-३५ दिनमा, ३-५ पटक टिप्न सकिन्छ । यस अवस्थामा पात ३५-४० से.मी.लामा, १८-२० से.मी. चौडा र बोटको उचाई ४०-४५ से.मि. हुन्छ । 

बीउ छरेको करिव ८०-८५ दिनमा फुल फुल्छ र बीउ बाली तयार हुन १८०-१९० दिन लाग्छ । बीउ पाक्ने समयमा विरुवा १४०-१७० से.मी. सम्म अग्ला हुन्छन् । एउटा कोसामा १७-२१ वटा बीउ हुन्छन् ।१५००-१८०० के.जी. हरियो पात प्रति रोपनी उत्पादन हुन्छ । बेमौसमी उत्पादनको सन्दर्भमा जरा सहित बोट उखेल्नुपर्छ, जसको उत्पादन ५००-६०० के.जी. प्रति रोपनी हुन्छ ।

मनकामना रायो  
  • प्राकृतिक वातानुकुलित प्लास्टिकघर भित्र उचितबालीचक्रकोविकास
  • आलु अनुसन्धान
  • एकिकृत झार व्यवस्थापन अध्ययनको नतिजा अनुसार कालो प्लाष्टिक सिटले ढाकीएको प्लटमा सबै भन्दा बढी उत्पादन (४५.९ टन/हें) पाइयो भने त्यस पछि दोस्रो बढी उत्पादनका रुपमा विषादी पाराक्वाट स्प्रे प्लटमा र धानको परालले छोपेको प्लटमा (३७.८ टन÷ हें) पाइयो । यसै गरि सबै भन्दा वढी झार नियन्त्रणको प्रभावकारीता (९२%) लागि भने झारनासक विषादी मेट्रीव्युजीन प्रयोगका साथ ४५ दिनमा १ पटक झार निकाली माटो चढांउदा पाइयो ।
  • चिप्सको लागि उपयुक्त जातहरूः “खुमलउपहार”, “खुमल उज्वल”, “खुमल सेतो”, “खुमल विकास”आदि।बिभिन्नजातहरूमध्य“खुमलउज्वल”कोचिप्सस्वादमाउत्कृष्टररङ्माआर्कषकपाइयो।
  • मालेपाटन १ बोडीको जात विकास:
  • खुला सेचन हुने जात । कम रेसा र भएको रेसा पनि नरम हुने, थाँक्रो दिनुनपर्ने होचो बोट ।
  • कोसाको लम्बाई २१-२५ से.मि.सम्म हुन्छ ।
  • कोसा हल्का हरियो र बीउ खैरो रङ् को हुन्छ ।
  • उत्पादन ५.८-१०.६२ टन/हेक्टर (ताजा कोसा) र बीउ ८००-१००० के.जी./हे ।
  • ३०० देखि ९६० मिटर उचाइ सम्मका सिंचित खेत, बारी र टार क्षेत्रको लागि सिफारीस गरिएको छ ।
  • ताजा तरकारी उत्पादनको लागि फागुनको मध्य देखि भदौको मध्यसम्म बीउ छर्न सकिन्छ । तर असार साउनमा  रोप्दा बोट सानो हुने , लहरा जाने र कोसा कम लाग्ने हुन्छ ।
मालेपाटन १ बोडी
  • गोलभेंडामा कलमी प्रविधिः

प्लास्टिक घर भित्र गरिने गोलभेंडा खेतीमा गोलभेंडाका जरामा गांठा बनाउने जुका (निमाटोड) वाट उत्पादनमा भईरहेको क्षति न्यूनिकरण गर्ने उद्देश्य साथ गोलभेंडामा कलमी प्रविधिको विकास गरिएको छ । कलमी गर्न प्रयोग गरिने रुटस्टक जंगली भण्टा (सोलानम सिसिम्ब्रीफोलियम) र स्थानिय बिंही जुका अवरोधक पाइएका छन् ।

  • कफि अनुसन्धान:

कफीमा गोठेमल १० टन र रासायनिक मल १००ः३०ः६० के.जी. नाइट्रोजन फसफोरस र पोटास मल क्रमशः प्रतिहेक्टर प्रयोग गर्दा सबै भन्दा बढी ताजा फलको उत्पादन (१३२६ के जी) प्रति हेक्टर पाइएको छ ।यो उत्पादन वोट ५ वर्ष उमेर पुगेपछि दिएको हो । उपरोक्त तथ्यांक अनुसार कफीका ४ जात मध्य टेकिसिक जातको उत्पादन सबै भन्दा बढी २७१८.५३ के.जी. प्रति हेक्टर पाइएको छ । यसै गरी प्रयोग गरेका मलहरु मध्य सबै भन्दा बढी उत्पादन तोरीको पिना प्रयोग गरेकोमा पाइएको छ । (२१८६.७८ केजी/हें)

  • कफीमा गरिएको जातिय अनुसन्धानको नतिजा अनुसार कफिको ताजा उत्पादन सबै भन्दा बढी (१२२८.४५ केजी ÷हें ) यलो कटुरावाट पाइएको छ भने त्यस पछिको बढी उत्पादन (७५८.८) सेलेक्सन १० वाट भएको छ ।
  • कफी पार्चमेन्टको गुणस्तर सुधारका लागि प्लाष्टिकको सुकाउने घरको ढांचा विकास गरिएको छ ।
  • मेकाडामिया नट खेती प्रविधि

यो फल अष्ट्रेलियाको जङ्गलमा बिषेशगरि दक्षिण-पूर्व क्विन्स्ल्याण्ड र नयाँ दक्षिणी वेल्सको जङ्गलमा उत्पत्ति भएको मानिन्छ । नेपालमा यो फल भित्रिएको बारे यकिन नभए तापनि सन् १९६२ मा त्रिसुली फार्मको स्थापना पश्चात् भित्रिएको अनुमान छ । फलको प्रयोग ताजा, भुटेर वा बिभिन्न कन्फेक्स्नरी उद्योगहरूमा गरिन्छ ।हाल आएर बागवानी अनुसन्धान केन्द्र, पोखरा र यसका आसपासका क्षेत्रमा यसको खेती बिस्तार हुने क्रममा रहेको छ । मेकाडामिया नटका धेरै प्रजातिहरू प्रकारका भएता पनि जम्मा दुई प्रकारका मात्र खान योग्य रहेका छन् । ती हुन मेकाडामिया इनटेग्रीफोलिया र मेकाडामिया टेट्रफोलिया।

हावापानी र माटो: उपोष्ण किसिमको अवाहवा भएको जङ्गलमा उत्पत्ति भएपनि यो फल उष्ण क्षेत्रहरूमा पनि सफलताका साथ खेती गरिएको पाइएको छ । गर्मी समयको औसत तापक्रम २५–३२डि. से. उपयुक्त मानिन्छ । गर्मी मौसममा लगातार बढि तापक्रम (३५ डि.से. भन्दा बढि) भएमा यसमा पालुवा पलाउने र बृद्धि बिकास हुने प्रक्रियामा असर गर्दछ ।  लामो समयसम्मको तुसारो सहन सक्दैन । बार्षिक २००० मि.लि.लिटर बर्षा यसको खेतीको लागि राम्रो हुन्छ तर सुख्खा समयमा सिंचाइको ब्यवस्था हुनु पर्दछ । असिना सहन सक्ने भएकोले पोखरा आसपास र पस्चिमान्चलको पहाडी भेगका असिनाग्रस्त क्षेत्रहरूमा लगाउन पनि सकिन्छ । अत्यन्तै गह्रौं चिम्टाइलो र बढि क्षारीय माटोमा बाहेक सबै खाले माटोमा खेती गर्न सकिन्छ । प्राङ्गारिक पदार्थको मात्रा ३–४ प्रतिशत र पि.एच. मान ५–६ सम्म यस फल खेतीको लागि राम्रो मानिन्छ । बागबानी अनुसन्धान केन्द्र मालेपाटन परिसरमा यो फल निकै सन्तोषजनक पाइएको छ भने हाल आएर अधिराज्यभरिनै यसको विस्तारको क्रम दिनानुदिन बढि रहेको छ ।

जग्गाको बाँडफाँड (ले-आउट), जग्गाको तयारी र खाडल खन्ने: यदि जग्गा धेरै भिरालो छ भने त्यसलाई गह्रा वा कान्ला बनाउनु पर्दछ । तालिम तथा काँटछाँटमा बिशेष ध्यान पुर्याइ उच्च घनत्वमा पनि लगाउन सकिन्छ । सामान्यतया बिरुवाहरू ५×५ मिटरको दुरीमा लगाइन्छ । बिरुवा लगाउनु भन्दा पहिला माटोको परीक्षण गर्नु उपयुक्त हुन्छ । बिरुवा लगाउने ठाउँमा ३×३×३ फिटका खाडल खनी करिब १५ दिन जति खाडललाई घाममा छाड्ने  र पछि राम्ररी पाकेको गोबर मल ४०-५० के.जी. चुन २०० ग्राम, पीना आधा के.जी. प्रति खाडलका दरले माटोमा राम्ररी मिलाइ खाडल पुर्नु पर्दछ ।

मलखादः सामान्यतया १० बर्षसम्मको बोटलाई बर्षमा प्रति बोट ३०-४० के.जी. गोबर मल को साथ १२० ग्राम युरिया, ५० ग्राम डिएपि, ८० ग्राम म्युरिएट अफ पोटास मङ्सिर महिनामा दिनुपर्दछ ।

हावा अवरोधक बिरुवाः बिरुवा लगाउनु भन्दा अगावै चाँडो बढ्ने खालका बोटहरूलाई मेकाडामिया नटको बगैँचामा हावा छेक्ने गरी लगाउनु पर्दछ । सामान्यतया उत्तर–पश्चिममा यी हावा अवरोधक बिरुवाहरू लगाईन्छ ।

उत्पादन, फलको टिपाइ र भन्डारणः बीउबाट प्रसारण गरिएको बिरुवाले करिव ५-६ बर्षदेखि फल उत्पादन दिन शुरु गर्दछन् । असोज महिनामा बिहानको समयमा बगैचामा हेर्दा फलहरू बगैचामा झर्न थालेको देखे पछि फलहरू टिप्नको लागि तयार भएको मानिन्छ ।  पोखरा आसपासका क्षेत्रमा असोज १५ वाट फलहरू तयार हुन थाल्दछन् । भुंइबाट टिप्न सकिने फलहरू हातैले र बोट माथिका फल लठ्ठीले हानेर झारिन्छ । फल झार्न कठिन हुन्छ । टिपेका फललाई एक वा दुई दिन घाममा सुकाउनाले बोक्राले फललाई छोड्दछन् र त्यस्ता फलबाट तुरुन्तै बोक्रा हटाउनु पर्दछ । छोटो समयको भन्डारणको लागि फलको चिस्यान १० प्रतिशतमा झार्नु पर्दछ । फल सुकिसके पछि प्लास्टिकको बट्टा, ड्रम आदिमा हावा नछिर्ने गरी भन्डारण गर्न सकिन्छ । राम्ररी ब्यवस्थापन गरिएको १२-१५ बर्षको बोटबाट करिब १५-२५ किलोग्राम (बोक्रा हटाइएको) फलको उत्पादन लिन सकिन्छ ।

  • श्रोतबीउ तथा बेर्ना उत्पादन:

यस केन्द्रले बोडी (जात: मालेपाटन १), भिंडी(जात: अर्का अनामिका र पार्वती), घिउसिमी (त्रिशुली र चौमासे), पालुंगो(जात: हरिपाते), हिउँदे सिमी (जात: मालेपाटन हिउँदे सिमी-१ र मालेपाटन हिउँदे सिमी-२), मुला(जात: ४० दिने), रायो साग (जात: मनकामना रायो) को प्रजनन् तथा मूल बीउ उत्पादनगरिबीउ उत्पादकसमूह, सहकारीतथा कृषकलाई वितरण गर्दै आएको छ।त्यसै गरि मेकाडामिया नट, एभोकाड़ो, कागती, कफी, लिचीका गुणस्तरीय बेर्ना उत्पादन गरि कृषकलाई वितरण गर्दै आएको छ।साथैमौसमी तथा बेमौसमी तरकारीका बेर्ना स्थानीय कृषक कृषकलाई वितरण गर्दै आएको छ।

  • किरा व्यवस्थापन अनुसन्धान

बोडीको कोसाकोगबारो नियन्त्रण

विषादीबजारयोग्य हरियो कोसा उत्पादनमा बृद्धि (%)हरियो कोसामा कीराको क्षतिमा कमी (%)लाभ: लागत अनुपात
फ्लुबेनडाइएमाइड ३९.३५ एस.सी. @०.३ मि.लि./लि.(WHO class II)७१.८१३४.१११.९९
क्लोरएन्ट्रानिलिप्रोल १८·५ %एस.सी. @०.३ मि.लि./लि. WHO class U)४८.४७२८.९०१.८५
इमामेक्टिन बेन्जोएट५% एस.जी.  @०.३ ग्रा./लि. (WHO class II)५७.४५३०.५२२.०६
स्पिनोस्याड ४५% एस.जी.  @०.३ ग्रा./लि.(WHO class III)४५.२४१६.६९१.५६

बकुल्ला सिमीमा लाहीनियन्त्रण:

बकुल्ला सिमीमा कालो लाही देखापर्ने वित्तिकै देखि १०-१२ दिनको अन्तरमा खनिज तेल वा एजाडिराक्टिन (नीम) ०.०३% लाई ५ एमएलल प्रति लि. शुद्ध पानीका दरले ३ पटकसम्म स्प्रे गर्दा नियन्त्रणमा हुन्छ ।

बागबानी अनुसन्धान केन्द्र, मालेपाटन वि.स. २०१८ सालमा भारतीय सहयोग नियोगबाट स्थापना भएको हो । शुरुवातमा यसलाई सुन्तालाजात फलफुल अनुसन्धान केन्द्रको रुपमा स्थापना गरिएको  थियो । नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषदको गठन पश्चात गण्डकी प्रदेशमा केन्द्रलाई बागवानी विषयमा  अनुसन्धान एवं विकास गर्ने उद्देश्यसाथ संचालन गरिएको छ ।

     हाल केन्द्रले संचालन गरिरहेको विषयगत कार्य क्षेत्रहरु

  • तरकारी वालीमा अध्ययन अनुसन्धान
  • आलु अनुसन्धान
  • फलफूलमा अध्ययन अनुसन्धान
  • कफीमा अध्ययन अनुसन्धान
  • श्रोत बीउ उत्पादन

केन्द्र भित्र गरिएका अनुसन्धानलाई कृषकको सहभागितामा वाह्य अनुसन्धान स्थलमा पुन प्रमाणिकरण गरि कृषकलाई सिफारिश गर्ने कार्य केन्द्रको महत्वपुर्ण कार्य हो । यी कार्यहरु वाह्य अनुसन्धान स्थलबाट कृषकहरुको सहभागिता गर्ने गरिन्छ । वाह्य अनुसन्धान स्थल अनुसन्धान, प्रसार र कृषक विच सहकार्य एक उपयुक्त स्थान हो जहां कृषकहरुले आफु अनुकुलका कृषि प्रविधि उत्पादन र प्रमाणिकरणमा आफ्नै संलग्नतामा गर्न सक्छन् । हाल यस केन्द्र अन्तरगत निम्न स्थानहरुमा वाह्य अनुसन्धान स्थलहरु संचालित छन् ।

  • पोखरा-१६,अर्मला, कास्की
  • गल्याङ-३, टकुन्चौर, स्याङजा्

यस केन्द्रलेविकास गरेका प्रविधीहरु

  • हिउँदेसिमीको जात विकास

हालसालै बागवानी अनुसन्धान केन्द्र, मालेपाटनले २ वटा लहरे प्रकृतिका जात विकास तथा सिफारिस गरेको छ ।

मालेपाटन हिउँदे सिमी -१: लहरे प्रकृतिको मध्यम किसिमको खुला सेचन हुने जात हो ।कोसाको लम्बाई ९-११ से.मि. तथा चौडाई ४ से.मि. हुन्छ ।कोसा फराकिलो किसिमको, हरियो रङ्ग को हुन्छ। बीउ खैरो रङ्गको विचमा सेतो धर्सो हुन्छ ।११० देखि १२० दिनमा ५० प्रतिशत फुल फुल्ने, सेतो रङको फूल, बीउ रोपेको १४०-१५० दिनमा बाली लिन सकिन्छ ।४ महिनाको उत्पादन अवधि, १०-१२ पटक सम्म कोसा टिप्न सकिने ।प्रति हेक्टर  २५-३० टन ताजा हरियो कोसा उत्पादन हुन्छ ।सिन्दुरे रोग प्रतिरोधी तथा लाही किराको प्रकोप कम हुन्छ ।गण्डकी, लुम्बिनी, मधेश र कर्णाली प्रदेशका समुन्द्री सतह देखि १२५० मिटर उचाई सम्मका भूभागहरुमा लगाउन सकिने ।

मालेपाटन हिउँदे सिमी -२: लहरे प्रकृतिको मध्यम किसिमको खुला सेचन हुने जात हो ।कोसाको लम्बाई ५.५ से.मि. तथा चौडाई १.५ से.मि. हुन्छ ।कोसा हल्का च्याप्टो किसिमको, प्याजी रङ्ग, केराउको कोसा जस्तो हुन्छ।बीउ कालो खैरो रङ्गको, विचमा सेतो धर्सो हुन्छ ।१०० देखि ११० दिनमा ५० प्रतिशत फुल फुल्ने, प्याजी रङको फूल, बीउ रोपेको १३५-१४५ दिनमा बाली लिन सकिन्छ ।४ महिनाको उत्पादन अवधि, १२-१५ पटक सम्म कोसा टिप्न सकिने ।प्रति हेक्टर १५-२० टन ताजा कोसा उत्पादन हुन्छ ।गण्डकी, लुम्बिनी, मधेश र कर्णाली प्रदेशका समुन्द्री सतह देखि १२५० मिटर उचाई सम्मका भूभागहरुमालगाउन सकिने।

   
मालेपाटन हिउँदे सिमी-१मालेपाटन हिउँदे सिमी-२
  • रायो सागको जात विकास

यो खुला सेचित अगौटे जात हो, पात गाढा हरियो, हरियो डाँठ र पातमा वैजनी रङ्का नसा हुन्छन् ।  पातको तह (Leaflamina) अर्ध चन्द्राकार हुँदै माथी तिर दोब्रिएको र पातको टुप्पो सिधा परेको हुन्छ । पात नरम र किनारा हल्का दाँती परेको हुन्छ । पहेलो रङ्को फुल, ६ वटा पुंकेसर, एउटा स्त्रिकेशर, पूर्ण फुल, परसेचित स्वभाव भएपनि यसमा प्रशस्त स्वयं सेचन हुन्छ । सुक्नु पुर्व कोसाको रङ्ग हरियो तथा सिधा आकारको हुन्छ । बीउको आकार गोलो तथा रङ्ग खैरो रातो हुन्छ । हजार दाना बीउको तौल १.३९ ग्राम सम्म हुन्छ ।

ताजा तरकारी खानको लागि बेमौसमी उत्पादनको सन्दर्भमा जसलाई जरासँगै उखेलेर बजार लगिन्छ, बीउ छरेको ३५-४० दिनमा तयार हुन्छ । हिउँद महिनामा हरियो पात उत्पादनको लागि बेर्ना रोपेको ३०-३५ दिनमा, ३-५ पटक टिप्न सकिन्छ । यस अवस्थामा पात ३५-४० से.मी.लामा, १८-२० से.मी. चौडा र बोटको उचाई ४०-४५ से.मि. हुन्छ । 

बीउ छरेको करिव ८०-८५ दिनमा फुल फुल्छ र बीउ बाली तयार हुन १८०-१९० दिन लाग्छ । बीउ पाक्ने समयमा विरुवा १४०-१७० से.मी. सम्म अग्ला हुन्छन् । एउटा कोसामा १७-२१ वटा बीउ हुन्छन् ।१५००-१८०० के.जी. हरियो पात प्रति रोपनी उत्पादन हुन्छ । बेमौसमी उत्पादनको सन्दर्भमा जरा सहित बोट उखेल्नुपर्छ, जसको उत्पादन ५००-६०० के.जी. प्रति रोपनी हुन्छ ।

मनकामना रायो  
  • प्राकृतिक वातानुकुलित प्लास्टिकघर भित्र उचितबालीचक्रकोविकास
  • आलु अनुसन्धान
  • एकिकृत झार व्यवस्थापन अध्ययनको नतिजा अनुसार कालो प्लाष्टिक सिटले ढाकीएको प्लटमा सबै भन्दा बढी उत्पादन (४५.९ टन/हें) पाइयो भने त्यस पछि दोस्रो बढी उत्पादनका रुपमा विषादी पाराक्वाट स्प्रे प्लटमा र धानको परालले छोपेको प्लटमा (३७.८ टन÷ हें) पाइयो । यसै गरि सबै भन्दा वढी झार नियन्त्रणको प्रभावकारीता (९२%) लागि भने झारनासक विषादी मेट्रीव्युजीन प्रयोगका साथ ४५ दिनमा १ पटक झार निकाली माटो चढांउदा पाइयो ।
  • चिप्सको लागि उपयुक्त जातहरूः “खुमलउपहार”, “खुमल उज्वल”, “खुमल सेतो”, “खुमल विकास”आदि।बिभिन्नजातहरूमध्य“खुमलउज्वल”कोचिप्सस्वादमाउत्कृष्टररङ्माआर्कषकपाइयो।
  • मालेपाटन १ बोडीको जात विकास:
  • खुला सेचन हुने जात । कम रेसा र भएको रेसा पनि नरम हुने, थाँक्रो दिनुनपर्ने होचो बोट ।
  • कोसाको लम्बाई २१-२५ से.मि.सम्म हुन्छ ।
  • कोसा हल्का हरियो र बीउ खैरो रङ् को हुन्छ ।
  • उत्पादन ५.८-१०.६२ टन/हेक्टर (ताजा कोसा) र बीउ ८००-१००० के.जी./हे ।
  • ३०० देखि ९६० मिटर उचाइ सम्मका सिंचित खेत, बारी र टार क्षेत्रको लागि सिफारीस गरिएको छ ।
  • ताजा तरकारी उत्पादनको लागि फागुनको मध्य देखि भदौको मध्यसम्म बीउ छर्न सकिन्छ । तर असार साउनमा  रोप्दा बोट सानो हुने , लहरा जाने र कोसा कम लाग्ने हुन्छ ।
मालेपाटन १ बोडी
  • गोलभेंडामा कलमी प्रविधिः

प्लास्टिक घर भित्र गरिने गोलभेंडा खेतीमा गोलभेंडाका जरामा गांठा बनाउने जुका (निमाटोड) वाट उत्पादनमा भईरहेको क्षति न्यूनिकरण गर्ने उद्देश्य साथ गोलभेंडामा कलमी प्रविधिको विकास गरिएको छ । कलमी गर्न प्रयोग गरिने रुटस्टक जंगली भण्टा (सोलानम सिसिम्ब्रीफोलियम) र स्थानिय बिंही जुका अवरोधक पाइएका छन् ।

  • कफि अनुसन्धान:

कफीमा गोठेमल १० टन र रासायनिक मल १००ः३०ः६० के.जी. नाइट्रोजन फसफोरस र पोटास मल क्रमशः प्रतिहेक्टर प्रयोग गर्दा सबै भन्दा बढी ताजा फलको उत्पादन (१३२६ के जी) प्रति हेक्टर पाइएको छ ।यो उत्पादन वोट ५ वर्ष उमेर पुगेपछि दिएको हो । उपरोक्त तथ्यांक अनुसार कफीका ४ जात मध्य टेकिसिक जातको उत्पादन सबै भन्दा बढी २७१८.५३ के.जी. प्रति हेक्टर पाइएको छ । यसै गरी प्रयोग गरेका मलहरु मध्य सबै भन्दा बढी उत्पादन तोरीको पिना प्रयोग गरेकोमा पाइएको छ । (२१८६.७८ केजी/हें)

  • कफीमा गरिएको जातिय अनुसन्धानको नतिजा अनुसार कफिको ताजा उत्पादन सबै भन्दा बढी (१२२८.४५ केजी ÷हें ) यलो कटुरावाट पाइएको छ भने त्यस पछिको बढी उत्पादन (७५८.८) सेलेक्सन १० वाट भएको छ ।
  • कफी पार्चमेन्टको गुणस्तर सुधारका लागि प्लाष्टिकको सुकाउने घरको ढांचा विकास गरिएको छ ।
  • मेकाडामिया नट खेती प्रविधि

यो फल अष्ट्रेलियाको जङ्गलमा बिषेशगरि दक्षिण-पूर्व क्विन्स्ल्याण्ड र नयाँ दक्षिणी वेल्सको जङ्गलमा उत्पत्ति भएको मानिन्छ । नेपालमा यो फल भित्रिएको बारे यकिन नभए तापनि सन् १९६२ मा त्रिसुली फार्मको स्थापना पश्चात् भित्रिएको अनुमान छ । फलको प्रयोग ताजा, भुटेर वा बिभिन्न कन्फेक्स्नरी उद्योगहरूमा गरिन्छ ।हाल आएर बागवानी अनुसन्धान केन्द्र, पोखरा र यसका आसपासका क्षेत्रमा यसको खेती बिस्तार हुने क्रममा रहेको छ । मेकाडामिया नटका धेरै प्रजातिहरू प्रकारका भएता पनि जम्मा दुई प्रकारका मात्र खान योग्य रहेका छन् । ती हुन मेकाडामिया इनटेग्रीफोलिया र मेकाडामिया टेट्रफोलिया।

हावापानी र माटो: उपोष्ण किसिमको अवाहवा भएको जङ्गलमा उत्पत्ति भएपनि यो फल उष्ण क्षेत्रहरूमा पनि सफलताका साथ खेती गरिएको पाइएको छ । गर्मी समयको औसत तापक्रम २५–३२डि. से. उपयुक्त मानिन्छ । गर्मी मौसममा लगातार बढि तापक्रम (३५ डि.से. भन्दा बढि) भएमा यसमा पालुवा पलाउने र बृद्धि बिकास हुने प्रक्रियामा असर गर्दछ ।  लामो समयसम्मको तुसारो सहन सक्दैन । बार्षिक २००० मि.लि.लिटर बर्षा यसको खेतीको लागि राम्रो हुन्छ तर सुख्खा समयमा सिंचाइको ब्यवस्था हुनु पर्दछ । असिना सहन सक्ने भएकोले पोखरा आसपास र पस्चिमान्चलको पहाडी भेगका असिनाग्रस्त क्षेत्रहरूमा लगाउन पनि सकिन्छ । अत्यन्तै गह्रौं चिम्टाइलो र बढि क्षारीय माटोमा बाहेक सबै खाले माटोमा खेती गर्न सकिन्छ । प्राङ्गारिक पदार्थको मात्रा ३–४ प्रतिशत र पि.एच. मान ५–६ सम्म यस फल खेतीको लागि राम्रो मानिन्छ । बागबानी अनुसन्धान केन्द्र मालेपाटन परिसरमा यो फल निकै सन्तोषजनक पाइएको छ भने हाल आएर अधिराज्यभरिनै यसको विस्तारको क्रम दिनानुदिन बढि रहेको छ ।

जग्गाको बाँडफाँड (ले-आउट), जग्गाको तयारी र खाडल खन्ने: यदि जग्गा धेरै भिरालो छ भने त्यसलाई गह्रा वा कान्ला बनाउनु पर्दछ । तालिम तथा काँटछाँटमा बिशेष ध्यान पुर्याइ उच्च घनत्वमा पनि लगाउन सकिन्छ । सामान्यतया बिरुवाहरू ५×५ मिटरको दुरीमा लगाइन्छ । बिरुवा लगाउनु भन्दा पहिला माटोको परीक्षण गर्नु उपयुक्त हुन्छ । बिरुवा लगाउने ठाउँमा ३×३×३ फिटका खाडल खनी करिब १५ दिन जति खाडललाई घाममा छाड्ने  र पछि राम्ररी पाकेको गोबर मल ४०-५० के.जी. चुन २०० ग्राम, पीना आधा के.जी. प्रति खाडलका दरले माटोमा राम्ररी मिलाइ खाडल पुर्नु पर्दछ ।

मलखादः सामान्यतया १० बर्षसम्मको बोटलाई बर्षमा प्रति बोट ३०-४० के.जी. गोबर मल को साथ १२० ग्राम युरिया, ५० ग्राम डिएपि, ८० ग्राम म्युरिएट अफ पोटास मङ्सिर महिनामा दिनुपर्दछ ।

हावा अवरोधक बिरुवाः बिरुवा लगाउनु भन्दा अगावै चाँडो बढ्ने खालका बोटहरूलाई मेकाडामिया नटको बगैँचामा हावा छेक्ने गरी लगाउनु पर्दछ । सामान्यतया उत्तर–पश्चिममा यी हावा अवरोधक बिरुवाहरू लगाईन्छ ।

उत्पादन, फलको टिपाइ र भन्डारणः बीउबाट प्रसारण गरिएको बिरुवाले करिव ५-६ बर्षदेखि फल उत्पादन दिन शुरु गर्दछन् । असोज महिनामा बिहानको समयमा बगैचामा हेर्दा फलहरू बगैचामा झर्न थालेको देखे पछि फलहरू टिप्नको लागि तयार भएको मानिन्छ ।  पोखरा आसपासका क्षेत्रमा असोज १५ वाट फलहरू तयार हुन थाल्दछन् । भुंइबाट टिप्न सकिने फलहरू हातैले र बोट माथिका फल लठ्ठीले हानेर झारिन्छ । फल झार्न कठिन हुन्छ । टिपेका फललाई एक वा दुई दिन घाममा सुकाउनाले बोक्राले फललाई छोड्दछन् र त्यस्ता फलबाट तुरुन्तै बोक्रा हटाउनु पर्दछ । छोटो समयको भन्डारणको लागि फलको चिस्यान १० प्रतिशतमा झार्नु पर्दछ । फल सुकिसके पछि प्लास्टिकको बट्टा, ड्रम आदिमा हावा नछिर्ने गरी भन्डारण गर्न सकिन्छ । राम्ररी ब्यवस्थापन गरिएको १२-१५ बर्षको बोटबाट करिब १५-२५ किलोग्राम (बोक्रा हटाइएको) फलको उत्पादन लिन सकिन्छ ।

  • श्रोतबीउ तथा बेर्ना उत्पादन:

यस केन्द्रले बोडी (जात: मालेपाटन १), भिंडी(जात: अर्का अनामिका र पार्वती), घिउसिमी (त्रिशुली र चौमासे), पालुंगो(जात: हरिपाते), हिउँदे सिमी (जात: मालेपाटन हिउँदे सिमी-१ र मालेपाटन हिउँदे सिमी-२), मुला(जात: ४० दिने), रायो साग (जात: मनकामना रायो) को प्रजनन् तथा मूल बीउ उत्पादनगरिबीउ उत्पादकसमूह, सहकारीतथा कृषकलाई वितरण गर्दै आएको छ।त्यसै गरि मेकाडामिया नट, एभोकाड़ो, कागती, कफी, लिचीका गुणस्तरीय बेर्ना उत्पादन गरि कृषकलाई वितरण गर्दै आएको छ।साथैमौसमी तथा बेमौसमी तरकारीका बेर्ना स्थानीय कृषक कृषकलाई वितरण गर्दै आएको छ।

  • किरा व्यवस्थापन अनुसन्धान

बोडीको कोसाकोगबारो नियन्त्रण

विषादीबजारयोग्य हरियो कोसा उत्पादनमा बृद्धि (%)हरियो कोसामा कीराको क्षतिमा कमी (%)लाभ: लागत अनुपात
फ्लुबेनडाइएमाइड ३९.३५ एस.सी. @०.३ मि.लि./लि.(WHO class II)७१.८१३४.१११.९९
क्लोरएन्ट्रानिलिप्रोल १८·५ %एस.सी. @०.३ मि.लि./लि. WHO class U)४८.४७२८.९०१.८५
इमामेक्टिन बेन्जोएट५% एस.जी.  @०.३ ग्रा./लि. (WHO class II)५७.४५३०.५२२.०६
स्पिनोस्याड ४५% एस.जी.  @०.३ ग्रा./लि.(WHO class III)४५.२४१६.६९१.५६

बकुल्ला सिमीमा लाहीनियन्त्रण:

बकुल्ला सिमीमा कालो लाही देखापर्ने वित्तिकै देखि १०-१२ दिनको अन्तरमा खनिज तेल वा एजाडिराक्टिन (नीम) ०.०३% लाई ५ एमएलल प्रति लि. शुद्ध पानीका दरले ३ पटकसम्म स्प्रे गर्दा नियन्त्रणमा हुन्छ ।

पर्वतका प्राध्यापक डा.रेग्मीलाई वीरशाली पन्त स्मृति गौरवमय पुरस्कार प्रदान

पोखरा। बागलुङ नगरपालिकाले स्थापना गरेको वीरशाली पन्त स्मृति गौरवमय पुरस्कार पर्वतका साहित्यकार प्राध्यापक डा.जगन्नाथ रेग्मीलाई प्रदान गरिएको छ । हिजो सोमबार आयोजित एक कार्यक्रममा बागलुङ नगरपालिकाका उप-प्रमुख राजु खड्का र पुरस्कार व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष प्रेम छोटाले पुरस्कार हस्तान्तरण गर्नुभएको हो । नगरपालिकाले ५ लाख अक्षयकोष स्थापना गरेपछि पहिलो पटक २५ हजार राशीको उक्त पुरस्कार रेग्मीलाई प्रदान गरिएको हो ।

नेपाली भाषा साहित्य मात्र नभइ संस्कृत भाषा साहित्यका अग्रणी वीरशाली पन्तको स्मृतिमा कोष स्थापना भएको थियो। पन्तको बागलुङ नगरपालिका ७ गैरागाउँमा वि स १८४९ मा जन्म भएको थियो । उहाँको सिर्जनामा दर्जनौं कविता तथा आधादर्जन महाकाव्य समेत रहेका छन् । पन्तसँग आदिकवी भानुभक्त आचार्यले साहित्य र भाषा सिकेको पनि जानकारहरु बताउँछन् ।

कार्यक्रममा नगर उप-प्रमुख राजु खड्काले वीरशाली पन्तको स्मृतिमा पुरस्कार दिने काम मात्र नभइ अन्य रचनात्मक गतिविधि र कार्यक्रम पनि संचालन गर्नुपर्ने भन्दै त्यसका लागि नगरपालिका सहयोगी भएपनि साहित्यको क्षेत्रमा क्रियाशिल सघसंस्थाले आफ्ना नियमित कार्यक्रममा जोड्नुपर्ने खड्काले बताउनुभयो ।

पुरस्कार वितरण समारोहमा नेपाली भाषा र साहित्यको विकास नहुँदै वीरशाली पन्तले दिएको योगदानलाई राज्य तहबाटै स्मरण र सम्मान गर्नुपर्ने कार्यक्रममा उपस्थित विभिन्न साहित्यकारहरुले भनाइ थियो। धौलागिरि बहुमुखी क्याम्पसका प्रमुख प्रा.डा.रामप्रसाद उपाध्याय, पुरस्कृत व्यक्तित्व रेग्मी, साहित्यकार काजी रोशन र वरिष्ठ अधिवक्ता काजी गाउँले श्रेष्ठ लगायतले पन्तलाई राष्ट्रिय विभूति मान्नुपर्ने बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा बानपाका पूर्व प्रमुख जनकराज पौडेल, अधिवक्ता ज्ञानेन्द्रराज पन्त, बिना कार्की, विश्वनाथ रेग्मी लगायतले समेत आ-आफ्नो मन्तव्य राख्नुभएको थियो ।

पुरस्कृत भएपछि डा.रेग्मीले बागलुङको गाउँमा जन्मेकोले पन्तको योगदानको राष्ट्रिय चर्चा नभएको समेत बताताउनु भयो । ‘काठमाण्डौ वा अन्य सहरी क्षेत्रमा जन्मेको भए वीरशाली पन्तको नाउँमा राजमार्ग बन्थ्यो’ रेग्मीले भन्नुभयो, ‘हामीले सम्झने अवसर पायौं तर अझै मेहेनत गरेर बर्ष भर चिनाउनुपर्दछ र यसको लागि सबै एकजुट हुनुपर्ने पनि उहाँले बताउनुभयो।

सम्मानित रेग्मी पर्वतको जलजला गाउँपालिका मल्लाज लेकफाँटमा जन्मि हाल विन्दुवासिनी संस्कृत विद्यापीठ(क्याम्पस ) पोखरामा प्राचार्य हुनुहुन्छ । नेपाली भाषा र साहित्यमा रेग्मीको पनि योगदान रहेको छ । रेग्मीले दर्जनबढी साहित्यिक, खोज तथा अन्वेषणका कृतिहरु प्रकाशित गर्नुभएको छ ।