असार महिना र किसानसँगको सम्बन्ध – केशव गाैतम

भगवद्गीताका अनुसार

अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् । सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥
भावार्थ: मानिसहरूले तिम्रो अविनाशी अपयश (बदनामी) को चर्चा गर्नेछन्। सम्मानित व्यक्तिका लागि अपयश मृत्युभन्दा पनि बढी दुःखदायी हुन्छ।

यश प्राप्तिको महत्व र कीर्तिको महिमा बताउने अर्को प्रसिद्ध श्लोक:

यावद् भ्रियेत जठरं तावत् स्वत्वं हि देहिनाम् । अधिकं योऽभिमन्येत स स्तेनो दण्डमर्हति ॥

तथापि यशका सम्बन्धमा सबैभन्दा बढी उद्धृत गरिने शास्त्रीय वचन:

कीर्तिर्यस्य स जीवति।
भावार्थ: जसको कीर्ति (यश) रहन्छ, ऊ शरीर नहुँदा पनि संसारमा जीवित रहन्छ।

असार, कृषि, किसान तथा यश विषयक भाषण वा लेखका लागि यो श्लोक पनि उपयुक्त छ:

उद्यमेन हि सिद्ध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः । न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः ॥
भावार्थ: केवल इच्छा गरेर होइन, परिश्रमबाट मात्र सफलता र यश प्राप्त हुन्छ।

नेपाल कृषि प्रधान देश हो। यहाँको अधिकांश जनसंख्या प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा कृषिमा निर्भर छ। नेपाली समाजमा असार महिना कृषि कार्यका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। विशेष गरी धान खेती गर्ने किसानहरूका लागि असार महिनाको विशेष महत्व रहेको छ। यही कारणले असारलाई किसानहरूको मेहनत, आशा, उत्साह र उत्पादनसँग जोडिएको महिना मानिन्छ।

असार महिना वर्षायामको सुरुवातसँगै आउने भएकाले खेतबारीमा पर्याप्त पानी उपलब्ध हुन्छ। धान खेतीका लागि पानी अत्यावश्यक हुने भएकाले किसानहरू असार लाग्नासाथ खेत जोत्न, हिल्याउन र धानको रोपाइँ गर्न व्यस्त हुन्छन्। वर्षभरि खान पुग्ने अन्न उत्पादनको आधार यही समयमा गरिने रोपाइँमा निर्भर रहने भएकाले किसानहरूले असारलाई विशेष महत्वका साथ लिन्छन्।

नेपालमा असार १५ लाई राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ दिवसका रूपमा मनाउने गरिन्छ। यस दिन किसानहरू हिलोमा रमाउँदै धान रोप्ने, दही–चिउरा खाने तथा कृषि संस्कृतिको संरक्षण गर्ने परम्परा रहेको छ। यसले कृषि र नेपाली संस्कृतिबीचको घनिष्ठ सम्बन्धलाई झल्काउँछ। किसानका लागि यो दिन केवल उत्सव मात्र नभई आगामी उत्पादनको सफल सुरुवातको प्रतीक पनि हो।

यो पनि पढ्नुहोस् : "खुला पत्र" पोस्टपेड सिममा लाग्ने मासिक रेन्टल शुल्क हटाउने/ घटाउने सम्बन्धमा

असार महिनामा किसानहरू बिहानदेखि साँझसम्म खेतमा खटिन्छन्। हिलो, पानी, वर्षा र कठिन परिश्रमका बीच उनीहरू देशको खाद्य सुरक्षाका लागि योगदान गरिरहेका हुन्छन्। किसानको यही अथक मेहनतका कारण समाजले अन्न, फलफूल तथा तरकारी प्राप्त गर्न सकेको छ। त्यसैले किसानलाई “अन्नदाता” भनिन्छ।

यद्यपि असार महिना किसानका लागि चुनौतीपूर्ण पनि हुन्छ। समयमै वर्षा नहुनु, अत्यधिक वर्षा हुनु, बाढीपहिरो, मल–बिउको अभाव तथा कृषि सामग्रीको कमी जस्ता समस्याले किसानलाई असर पार्न सक्छन्। यस्ता समस्याका बाबजुद पनि किसानहरू निरन्तर आफ्नो कर्तव्यमा लागिरहन्छन्।

असार महिना किसानको जीवनसँग अभिन्न रूपमा गाँसिएको छ। यो महिना मेहनत, आशा, उत्पादन र समृद्धिको आधार हो। किसानको पसिना र परिश्रमले नै राष्ट्रको खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित हुने भएकाले किसानको सम्मान, कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण तथा आवश्यक सहयोग राज्यको प्रमुख दायित्व हुनुपर्छ। असार महिनाले किसानको महत्व, कृषि संस्कृतिको गौरव र नेपालको राष्ट्रिय पहिचानलाई उजागर गर्दछ।